Mostrando entradas con la etiqueta LEMBRANZAS. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta LEMBRANZAS. Mostrar todas las entradas

sábado, 14 de abril de 2012

Un día normal, escuchas una canción 
alguno de tus sentidos te lleva a un recuerdo.
Instintamente 


Un día descubres los bolsillos
huérfanos de canicas y de cromos,
hechas de menos el balón de los recreos
y las novelas de Marcial Lafuente Estefanía.
Nada queda de las tardes de aventura,
de la búsqueda de nidos y de setas,
bocadillos de nocilla, tigretones y phoskitos,
el dictado, la tabla de multiplicar estrellas,
y el río Miño  que recitabas de memoria
ante la severa pizarra de la primera escuela.
También se han ido los muñecos de nieve,
los héroes de los tebeos derrotando a los malvados,
el Sil allá abajo como una frontera de misterio
y las mariposas clavadas
en los alfileres de la inocencia.

Encuentras en cambio más arrugas en la cara,
alarmas blancas entre el pelo
y los gestos como cansados
al borde de un abismo.
Te queman las tarjetas bancarias casi sin fondos,
los buzones inundados de publicidad,
la cita con el oftalmólogo,
la comunidad de vecinos, los atascos,
tantas revoluciones perdidas,
y el despertar malhumorado de tu compañera.
Sabes entonces que tu infancia ha quedado muy atrás,
que el barco pirata naufragó hace tiempo
y que el Capitán Trueno
no acudirá jamás
a rescatar a la princesa.

sábado, 18 de febrero de 2012


De re mindoniense

Os responsables da encomiable Asociación de Amigos da Cidade de Mondoñed o fanme chegar exemplares das súas últimas publicacións, demostrando, máis unha vez, que na vella cidade norlucense segue viva a secular tradición letraferida.
En concreto, son tres as novidades saídas do prelo deSucesores de Mancebo , a imprenta mindoniense rexentada por Fernando López González que é, ata onde eu sei, a máis antiga de Galicia: a primeira, o poemario Antes que a alborada chegue, da autoría de Luciano de Monfadal (isto é, Luciano Ares Díaz, amador das lombas valecas que levan ás covas do Rei Cintolo e do lugar de Monfadal, que adoptou como nome literario). Son, os seus, textos de efusiva emotividade, de inxel admiración e humildade compositivas que cantan as paisaxes e xentes conterráneas no ronsel da escola neovirxilianista.
A segunda destas novidades  é a breve monografía Franceses en Mondoñedo. 1809, asinada polo ensaísta e tamén ocasional poeta Xosé Ruiz Leivas. Neste documentado ensaio ―que inclúe un prólogo mínimo de Pedro Díaz Fernández e mais diversos mapas sobre campañas militares e outras cuestións― dáse conta do papel xogado pola antiga capital do Reino na loita contra as tropas dos xenerais gavachos Soult e Ney e o heroico comportamento dos mindonienses en tal transo.
Por remate, os esforzados integrantes da Asociación de Amigos da Cidade de Mondoñedo dan á luz tamén un novo número da veterana cabeceira Mondoñedo, periódico fundado hai décadas por Xosé Díaz Jácome e mais Ricardo Pedreira, que chega así ao seu número cento seis (correspondente ao decembro pasado), convertido xa en imprescindible voceiro para quen queira saber todo o que na terra da Paula acontece.
Vai dende Criticalia o aplauso máis entusiasta para as xentes da Asociación de Amigos da Cidade de Mondoñedo, que coa súa xenerosa e desinteresada dedicación fanposible que a historia literaria mindoniense siga acesa neste novo milenio.

lunes, 13 de febrero de 2012



Atilano Rico


Acaba de fallecer, y a la muy avanzada edad de 96 años, uno de los sacerdotes más egregios del obispado de Mondoñedo, que ha dejado en muchos de nosotros indeleble huella. Nacido en una humildísma familia de Bretoña, Pastoriza (seis hermanos huérfanos de padre), entró muy niño en el Seminario de Mondoñedo, destacando desde el principio para cursar luego en Roma toda la Teología. Regresó a los 24 años y fue Villalba su primer destino como coadjutor. Allí contactó especialmente con la familia Fraga Iribarne, gozando del especial afecto de aquella santa madre que fue doña María Iribarne. Compartió con esta familia grandes gozos y grandes pruebas, como cuando Pepe, con dos carreras terminadas a los 22 años, pereció ahogado en el río Magdalena, o cuando la hermana mayor murió tuberculosa en Cuenca recién ingresada en la Congregación de Siervas de San José.
La amistad con D. Manuel fue muy espiritual y honda. Seguramente fue el sacerdote a quien Fraga más amó. Cuando su esposa estaba ya muy próxima a la muerte, D. Atilano, ya jubilado desde hacía muchos años, vino desde Bretoña a la casa de Os Roxos, donde celebró la misa y administró los sacramentos a Carmen Estévez, que permanecía en pie, elegante hasta el final.
El periplo sacerdotal de D. Atilano fue muy rápido y variado tras el paso por Villalba: director espiritual del Seminario Menor; párroco, inconcebiblemente, de la remotísima parroquia de Vilacampa; director espiritual del Seminario Mayor con la aceptación admirada de los alumnos que lo teníamos por el mejor de nuestros formadores.
El obispo D. Fernando Quiroga lo hizo canónigo a los 29 años, después de brillante oposición. Pero él soñaba con ser capellán de la Armada, obteniendo el número 1 en las oposiciones. El escalafón estaba prácticamente en blanco, así que llegó a coronel prontísimo. Siguió estudiando siempre, dominando a la perfección cinco idiomas. Pero su tema preferencial era la espiritualidad, centrándose especialmente en Fray Luis de Granada. Sus obras fueron su pasto en los largos años de retiro, siempre, y desde joven, desengañado del mundo "prometedor falso, engañador cierto, amigo fingido y enemigo verdadero", como solía repetir de memoria con clara visión de eternidad.


IN MEMORIAM DE JOSE RICO . 
El autor, José María Diaz, es deán de la Catedral de Santiago

















RECOGIDO EN EL CORREO GALLEGO


































..






.







sábado, 4 de febrero de 2012


Que boas son as fotos e cantos recordos lle traen a xente!
Cando lles ensinei esta foto os meus avós o primeiro que dixo meu avó foi "Mira un camiño onde se apexaban as bestas", pois seica estes camiños fondos eran idóneos para ese traballo xa que botando a besta contra o valado un podia aguantala e outro colocarlle a pexa ou piega sen ningunha dificultade.

martes, 3 de enero de 2012


Na lúa de Nadal

[Ilustración interior do libro. Noemí López]
Hoxe quero recomendarlles un libro no que se dá razón da historia e tradición de canto rito, costume, celebración ou acto festivo ten lugar nas datas do Nadal: Trece noites, trece lúas. Libro das marabillas do Nadal, da autoría do narrador e etnógrafo mindoniense AntonioReigosa, a quen debemos unha longa nómina de títulos que se contan entre o melloriño das recuperacións recreadoras do noso acervo literario de tradición oral.
Exquisitamente editado por Edicións Xerais, que o presenta a modo de álbum ilustrado de mediano formato, incorpora magníficos e moi coloristas debuxos de Noemí López, unha das mellores ilustradoras galegas do momento.
Escrito pulcra e expositivamente por Reigosa, mestre da didáctica divulgativa onde os haxa, a limpidez e gracilidade estilísticas das que se serve fano máis que accesible para calquera lector que a el se achegue, sen por iso renunciar a un fraseo moi vizoso no caudal léxico empregado, que sabe do valor da semántica dialectal para crear un discurso poderoso e de admirable policromía verbal.
Cómpre saber que Trece noites, trece lúas é unha moi completa monografía de tema natalicio, onde se responden cuestións tan intrigantes como o porqué da celebración do Nadal xustamente o día 25 de decembro, cando parece que Xesús debeu nacer noutra data; o carácter ecléctico desta conmemoración que se remonta a mitos animistas e bebe de tradicións orientais, exipcias e grecolatinas; os preparativos adventicios da data e o papel de San Nicolao (logo Santa Claus/Papa Noël), Santa Lucía o a orixe dos beléns e as árbores do Nadal; as tradicións propias da Noiteboa (o tizón ou lume novo, as flores de Pascua, o acivro, a Misa do Galo…), Nadal (con reprodución de abundante repertorio de literatura galega de tradición oral sobre a fuxida a Exipto da Sagrada Familia e as lendarias aventuras que esta viviría no seu éxodo), Noitevella (con explicación da nacenza das carreiras de San Silvestre e os prognósticos meteorolóxicos das sortes, resortes, contrasortes e demais, sen esquecer a historia de tradicións como as das doce uvas), Aninovo (coa súa raíz no bifronte Xano, a importancia de San Manuel e acaídas reflexións sobre a variabilidade extrema do comezo do ano dependendo do pobo ou do tempo concreto no que nos situemos) e o día de Reis (coa análise comparativa de figuras equivalentes como as dos enxebres Apalpador, Xan Fiz ou Pandigueiro en comparanza cos importados Reis Magos, Papa Noël ou Santa Claus).
O libro, ben completo e moi ameno, remata cun capítulo dedicado aos “Cantos, xogos e representacións de Nadal”, sucedido por unha “Codia” e unha escolleita bibliografía final para os que desexen profundar nalgún aspecto concreto desta vizosa tradición, que ofrece múltiples derivacións e innúmeras relacións etnográficas.
Como se nos lembra no limiar a este excelente Trece noites, trece lúas, “o tempo do Nadal é sagrado e desde a Noiteboa ata o Día de Reis non hai maxia nin buxedo que teña efecto; xa que logo, todos os meigallos que se intentan nestes días e noites fracasan, ou deberían fracasar, sen remedio”. Metidos, como andamos, en tales días, ben se ve que nada malo nos pode pasar, pois é tempo de tregua para crises e outras miserias que nos arrodean. Ler as páxinas deste libro axudaranos a recuperar esa maxia antiga e recobrar o espírito ilusionado do renacer cíclico onde, tras as tebras do ano que se vai, abrirase a luz do sol invicto que ha alumar o aninovo.
[Publicado nos xornais El Ideal GallegoDiario de FerrolDiario de Arousa e Diario de Bergantiños, 2-1-2012]

viernes, 2 de diciembre de 2011


Las primeras elecciones democráticas en la comarca de A Mariña

Antonio Muñoz
 
20/11/2011
  • (2 votos)
Imagínese el lector ante cualquier iglesia de A Mariña. Pero no hoy, sino un domingo de invierno de 1810 a la hora del vermú. Y esté atento, porque en sitio tan peculiar va a ser testigo de un hecho histórico: las primeras elecciones celebradas en estas tierras. Antes de abrir la votación, el cura está lanzando un mitin que los parroquianos se saben de memoria. Y es que, desde que España está ocupada por Napoleón, las clases populares se han acostumbrado a que la casta dirigente, que antes les ignoraba por completo, ahora esté un día sí y otro también exhortándoles a trabajar unidos para salvar la patria en peligro.
La élite social arde en deseos de ver reinstaurado el orden absolutista. Pero primero hay que echar a los franceses, y eso sólo es posible con la participación de la plebe. Además, en el colmo de las contradicciones que vive la nación en este tiempo revuelto, una parte de los patriotas se ha contagiado de los mismos principios de libertad, igualdad y fraternidad que traen en sus estandartes las tropas napoleónicas a las que se quiere expulsar.
Es este espíritu el que anima a la Junta Suprema que gobierna el país en ausencia del rey Fernando VII, retenido en Francia, y es ella la que ha decidido convocar unas Cortes en Cádiz que han de redactar la primera Constitución de España.
Dos diputados
En enero de 1810 la Junta Suprema remitió a las capitales de provincia no ocupadas por los franceses las instrucciones para la organización de las elecciones. Cada diputado representaría a 50.000 personas. España suma poco más de diez millones de habitantes, de manera que la asamblea de Cádiz tendrá 208 diputados. A Galicia, con 1.150.000 habitantes, le corresponde elegir veintitrés, de ellos dos por la provincia de Mondoñedo. En este territorio, que viene a coincidir más o menos con la actual comarca de A Mariña, votarán y serán elegibles sus 18.000 varones mayores de 25 años. Los regidores mindonienses proceden entonces a organizar la provincia en seis distritos electorales homogéneos: Mondoñedo, Bretoña-Reigosa, Ribadeo, Viveiro, Galdo y Valadouro, cada uno con cerca de 3000 votantes.
Santa María Maior, aquí se celebraron las primeras elecciones.
La primera fase de las elecciones se desarrolla en cada una de las iglesias parroquiales de la provincia de Mondoñedo entre finales de febrero y comienzos de marzo. Tras la misa al Espíritu Santo y la arenga patriótica del cura, los votantes se acercan uno por uno a la mesa de la presidencia y de viva voz nombran a un vecino de su elección. Acabada la votación, se lee el nombre de las doce personas que más votos recibieron. El siguiente paso lo vemos a través del acta de una de estas elecciones parroquiales conservada en el Archivo Municipal de Mondoñedo: ?en el atrio de Santa María Mayor siendo las doce y media de hoy primero de marzo de 1810, en presencia del juez pedáneo, del señor cura párroco y de mí, escribano, aparecieron Bernardo Rodríguez, Silvestre Muiño, Rafael Gavín, Manuel da Braña, Javier Gruñeiro, José Leivas, José Moirón, José Lozano, Victorio Rodríguez, José Otero, Juan Prado, Tomás Bouso, que son los doce electores que acaban de nombrar los vecinos y dijeron: que a consecuencia de la citada elección, habían tratado y conferenciado cuanto hallaron por conveniente y nombran a Juan Andrés Rodríguez Acevo, de esta parroquia, al que le confieren el poder y facultades para que por sí y en nombre de toda la parroquia pueda concurrir a la ciudad de Mondoñedo? para participar en la segunda etapa de las elecciones. El resultado de la primera fase de la votación en algunas parroquias del distrito mindoniense fue el siguiente:
Mondoñedo ciudad: Enrique Posada, su regidor
Masma: Pedro Ramos
Villamor: Pedro Méndez
Santa María Maior: Juan A. Rodríguez Acevo
Lindín: Jose Francisco de Leivas
Argomoso: Antonio do Muíño
Vilanova de Lourenzá: Benito Montouto
San Xurxo: José de Sea
Santo Tomé: Francisco Luna y Quiroga, cura de ella
Santo Adrao: Joaquín López, cura de ella.
Tras elegir a su representante, los parroquianos pasan la tarde disfrutando de la fiesta sufragada por las autoridades. Para ellos, la participación en las elecciones ha concluido. Quién sabe si alguna vez oirán siquiera los nombres de Antonio Abadín Guerra y Antonio Gil Lemos, quienes van a ser finalmente los elegidos, tras un complejo proceso, como los dos diputados de la provincia de Mondoñedo para las Cortes de Cádiz. Con los estándares actuales, las elecciones de 1810 no pueden considerarse democráticas. Fueron el fruto imperfecto de una época de transición, en la que lo viejo se resiste a morir y lo nuevo no acaba de nacer.
Pero tampoco hay duda de que aquellos mariñanos a los que dejamos bailando ante su iglesia parroquial fueron protagonistas del primer acto de un largo y tortuoso proceso histórico que dio lugar a nuestra actual democracia, cuyo mecanismo podemos engrasar hoy acudiendo al colegio electoral.
Antonio Muñoz. Archivero del Concello de Lourenzá.